Sluiten

Een tijdje geleden voerde mijn bedrijf nachtshiften in. Ik heb me toen spontaan opgegeven om tijdens die nachtshift te komen werken. Ondertussen zijn we een paar maanden verder en is mijn initieel enthousiasme een beetje afgezwakt. Ik ben beginnen nadenken over de gevolgen. Is nachtwerk (of werken in ploegenshifts) eigenlijk slecht voor mijn gezondheid?

ANTWOORD

Nachtarbeiders ondervinden voordelen van ploegenarbeid. Ze hebben vrije tijd tijdens de kantooruren, krijgen extra dagen verlof of een financiële beloning. Maar er zijn ook negatieve aspecten verbonden aan shiftwerk.

• Zowat 8 op 10 werknemers ervaren persoonlijke, sociale of medische problemen gerelateerd aan hun ploegenarbeid.
• Het is moeilijk om tijd door te brengen met vrienden en familie en er zijn meer gezondheidsklachten.
• Het nadeel voor de industrie en de maatschappij is de toename van het aantal arbeidsongevallen en de daling van de productiviteit.

Gezondheidsklachten

Personen die nacht- of ploegenarbeid verrichten hebben meer gezondheidsklachten.

• De belangrijkste klacht is een verminderde slaapduur en slaapkwaliteit.
• Ook klachten van het spijsverteringsstelsel zoals buikpijn, gewijzigd stoelgangspatroon en maagzweren zijn meer frequent bij nacht- en ploegenarbeiders.
• Tenslotte zijn er onderzoeken die aantonen dat ook de kans op hart- en vaatziekten en borstkanker verhoogd zou zijn.

Toch blijkt het aantal afwezigheidsdagen wegens ziekte bij ploegenarbeid niet hoger te liggen dan bij dagwerkers. Een grotere solidariteit onder collega’s en meer sociale controle zijn hiervoor mogelijke verklaringen. De klachten worden ook vaker beschouwd als 'horend bij het werk'.

Het is nog niet helemaal duidelijk waarom er meer gezondheidsproblemen zijn bij nacht- en ploegenarbeiders. Wat zeker een rol speelt is een andere levensstijl zoals meer roken, minder lichaamsbeweging en minder goede eetgewoonten. Verder verstoort nachtarbeid ook onze biologische klok die ons overdag wakker houdt en er ’s nachts voor zorgt dat we slapen en recupereren.

Als nacht- en ploegenarbeider zijn gezonde levensgewoonten dus uiterst belangrijk.

• Zorg voor een goede slaaphygiëne.

Enkele tips zijn bijvoorbeeld steeds in bed slapen en niet op de zetel voor de televisie, een vast ritueel voor het slapengaan, zorgen voor een stille en donkere omgeving enz. Het gebruik van alcohol als ‘slaapmutsje’ dient vermeden te worden aangezien het de slaapkwaliteit negatief beïnvloedt. Sport en fysieke activiteit hebben een gunstige invloed op het weerstandsvermogen, maar grote inspanningen worden best niet geleverd vanaf 3 uur voor het slapengaan.

• Zorg ook voor een evenwichtige en voldoende gevarieerde voeding

Een zware maaltijd kan slaapverwekkend zijn. In de nachtshift neemt men best zijn hoofdmaaltijd voor 1u ’s nachts. Koffie is een goede opkikker als de vermoeidheid toeslaat, maar kan gezondheidsklachten geven als men er te veel van gebruikt. Het gebruik van caffeïne op het einde van de shift kan inslaapstoornissen veroorzaken.

Sluiten

Wanneer spreken we van een beroepsziekte? Is dat hetzelfde als een arbeidsongeval? Hoe kan ik erkenning aanvragen voor een beroepsziekte? 
 
ANTWOORD
Een beroepsziekte is een aandoening of ziekte die een gevolg is van werkzaamheden verricht tijdens het uitoefenen van het beroep. Ze kan van een arbeidsongeval onderscheiden worden doordat de grondslag van de aandoening niet altijd een plotse gebeurtenis is. Soms is het verband tussen de blootstelling aan een risico en de uiteindelijke ziekte dus niet zo duidelijk.

Bij het bestuderen van de mogelijke oorzaken van beroepsziekten stuit men tevens op het probleem van de meervoudigheid van schadelijke invloeden: de ziekmakende factoren kunnen zowel in de taak zelf als in de taakomgeving (bijv. blootstelling aan scheikundige stoffen en lawaai) gelegen zijn.

Een beroepsziekte is dus om verschillende redenen niet zo eenvoudig te definiëren. Niet iedere tijdens het werk opgelopen ziekte wordt als beroepsziekte erkend. In België zijn er 2 mogelijkheden om een erkenning aan te vragen voor een beroepsziekte.

1. Officiële lijst van erkende beroepsziekten
 
Er bestaat een officiële lijst van erkende beroepsziekten, het lijstsysteem, vastgelegd bij Koninklijk Besluit van 28 maart 1969. In de lijst zijn aandoeningen en risico's opgenomen die erkend zijn door het Fonds voor de Beroepsziekten (FBZ), dat is de instantie die de beroepsziekten erkent.

Die lijst maakt het voor een slachtoffer eenvoudig om zijn beroepsziekte te bewijzen: als een werknemer lijdt aan een ziekte die voorkomt op de lijst en aantoont dat hij tijdens en door zijn arbeid blootgesteld werd aan een risico dat tot die ziekte aanleiding kan geven, dan is zijn ziekte een beroepsziekte. De bewijslast ligt dus niet bij het slachtoffer.

Als je een aanvraag indient bij het FBZ, moet je twee zaken bewijzen:
dat je aan een bepaalde beroepsziekte lijdt (met een medisch attest) en
dat je blootgesteld bent of was aan het risico van die ziekte (met een lijst van de werkgevers en de uitgeoefende beroepen).

2. Aanvraag bij het FBZ via het 'Open systeem'
 
Het is niet uitgesloten, dat een ziekte, die niet op de lijst der erkende beroepsziekten voorkomt, toch haar oorzaak vindt in het beroep dat je uitoefent. In dat geval kan je een aanvraag indienen bij het FBZ via het open systeem.

In dat geval ligt de bewijslast bij de werknemer. Hij/zij moet zelf het bewijs leveren van, enerzijds, de blootstelling aan een risico en, anderzijds, het oorzakelijk verband tussen de ziekte en de blootstelling. Via het open systeem kunnen dus ook ziekten erkend worden die niet op de lijst van beroepsziekten voorkomen. De aanvrager moet enkel kunnen bewijzen dat de ziekte op 'een gedetermineerde en rechtstreekse wijze' het gevolg is van de beroepsuitoefening.

Er wordt niet verwacht dat het beroep de enige oorzaak is in het ontstaan van de ziekte maar de invloed ervan moet wel doorslaggevend zijn. De bewijslast ligt hier dus een stuk moeilijker dan voor ziekten of risico's uit de lijst. Een commissie van het FBZ beslist uiteindelijk over de erkenning als beroepsziekte.
 

Sluiten

Wat is de rol van een arbeidsgeneesheer ? Wat kan ik aan hem vragen? Wat weet mijn werkgever van het onderzoek?
 
ANTWOORD
Je kan als werknemer steeds bij je arbeidsgeneesheer terecht als je met vragen zit over ergonomie, werkomstandigheden, of als je iemand (anders dan de vertrouwenspersoon) in vertrouwen wil nemen over pesten op het werk. Het is belangrijk om te benadrukken dat de arbeidsgeneesheer niet de functie van een curatieve geneesheer mag overnemen. M.a.w. een arbeidsgeneesheer is er niet om medicatie voor te schrijven.

Wat is de rol van een arbeidsgeneesheer?
 
De arbeidsgeneesheer heeft een preventieve functie. Zijn belangrijkste taken zijn: het houden van consultaties, het uitvoeren van bedrijfsbezoeken en het deelnemen aan comités. Deze taken hebben tot doel de arbeidsomstandigheden van de werknemers zoveel mogelijk te bevorderen, de tewerkstelling positief te beïnvloeden en de werknemers in de mate van het mogelijke te beschermen tegen de risico's verbonden aan het werk zelf.

Tijdens de verschillende soorten consultaties (periodieke, aanwervings-, werkhervattings-, en spontane consultaties,...) beoordeelt de arbeidsgeneesheer telkens of de persoon al dan niet geschikt is voor een bepaalde baan. In de periodieke consultaties wordt er tevens specifiek gescreend naar bepaalde risico's waaraan de werknemer in kwestie is blootgesteld (bijvoorbeeld een gehoortest bij mensen die worden blootgesteld aan lawaai, een oogtest bij beeldschermwerk,...). Bij een werkhervattingsonderzoek kunnen, indien nodig, werkaanpassingen besproken worden. Tijdens een consultatie in verband met zwangerschap kan dan weer bekeken worden of een verwijdering noodzakelijk is.

Arbeidsgeneesheren hebben ook de taak om geregeld het bedrijf of de werkposten te bezoeken. Op die manier krijgen ze een beter zicht op de omstandigheden waarin de mensen werken en de vereisten van een bepaalde job. Dit om te kunnen oordelen welke werkpost- of werkmethodeaanpassingen er eventueel mogelijk zijn om de arbeidsomstandigheden te verbeteren.

In de comités zetelen de werkgever en de vakbonden samen. De arbeidsgeneesheer is hier een onafhankelijk persoon die adviezen kan geven waar nodig.
Tenslotte worden er ook nog preventieve campagnes gevoerd zoals: griepvaccinatie campagnes, rookstop campagne,...

Wat weet mijn werkgever van het onderzoek?
 
Net zoals elke andere arts, is ook een arbeidsgeneesheer gebonden door het beroepsgeheim. Je werkgever komt dus niets te weten over je medisch dossier. Het is wettelijk bepaald dat de communicatie tussen geneesheer en werkgever gebeurt via het gezondheidsformulier. Hierop vult de arbeidsgeneesheer in of hij je geschikt of ongeschikt verklaart en de eventuele werkaanpassing die er zou moeten gebeuren. Een aanwervingsonderzoek mag dus in geen geval aanzien worden als een selectieprocedure van de werkgever om de meest gezonde kandidaat te kiezen.
 

Sluiten

Preventieadviseurs-arbeidsgeneesheren mogen in geen geval afwezigheidscontroles wegens ziekte uitvoeren bij uw werknemers.

Afwezigheidscontroles om medische redenen worden enkel uitgevoerd op vraag van de werkgever door een erkende externe organisatie.

Sluiten

In bepaalde gevallen is een aanpassing van de werkmethodes of de werkpost gedurende een beperkte of onbeperkte tijd noodzakelijk voor een werknemer die ongeschikt verklaard wordt.

De preventieadviseur-arbeidsgeneesheer zal oplossingen voorstellen rekening houden met de mogelijkheden voor aanpassing van de werkpost of werkmethodes waarover de werkgever beschikt.

Sluiten

Uiterlijk 3 maanden na uw aansluiting bij AristA, brengen wij een bezoek aan uw bedrijf. Afhankelijk van de risico’s die aanwezig zijn in uw bedrijf zullen we dit bedrijfsbezoek regelmatig herhalen.

De bedrijfsbezoeken hebben als doelstelling de risico’s en gevaren te evalueren (risicoanalyse), te controleren en tenslotte te verminderen.

Het bedrijfsbezoek is even belangrijk als het gezondheidstoezicht van uw werknemers. De kennis van de werkomgeving en de individuele werkposten laat de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer toe om een passend advies te geven over de geschiktheid van de werknemer en de eventuele aanpassing van het werk aan deze geschiktheid.

Sluiten

Uw werknemers kunnen onderzocht worden:

• in onze onderzoekscentra gelegen in uw regio,
• in onze medische onderzoekswagens,
• in de lokalen van uw bedrijf indien deze voldoen aan de vereisten opgenomen in het ARAB.

De lokalen worden steeds gekozen in functie van de afstand voor de werknemer (zo dicht mogelijk) en de permanente beschikbaarheid van ons personeel, en dit in onderling overleg tussen onze beide organisaties.

Sluiten

Op basis van de personeelslijst die u ons bezorgt, nodigt AristA uw werknemers elk jaar of één keer om de 3 of om de 5 jaar (afhankelijk van de risico’s die voorvloeien uit hun werk) uit voor het medisch onderzoek. De uitnodigingen kunnen, volgens uw wensen, verstuurd worden via fax, brief of e-mail.

Voor de uitnodigingen van onderzoeken die niet op jaarbasis gepland kunnen worden, zoals aanwervingsonderzoeken, werkhervattingsonderzoeken of onderzoeken in het kader van de moederschapsbescherming, heeft u de mogelijkheid om onze interactieve module “Acrossnet” te gebruiken of ons Contact Center te bellen op het nr. 078 150 188.

Sluiten

• Werknemers die een veiligheidsfunctie uitoefenen d.w.z. elke werkpost waar gebruik wordt gemaakt van arbeidsmiddelen die de veiligheid van collega’s in gevaar kunnen brengen zoals kranen, rolbruggen, hijstoestellen, motorvoertuigen, …
• Werknemers die een functie met verhoogde waakzaamheid uitvoeren d.w.z. het permanent toezicht op de werking van een installatie, waarbij een gebrek aan waakzaamheid tijdens de uitvoering van het toezicht, de veiligheid en gezondheid van andere werknemers van het bedrijf of van externe bedrijven in gevaar zou brengen.
• Werknemers die een activiteit met verhoogd risico uitvoeren: hetzij een blootstelling met risico op gezondheidsschade aan biologische (bv. infectieziekten zoals tetanus of hepatitis), fysische (bv. lawaai, trillingen, …) of chemische agentia, hetzij een belasting van ergonomische aard, een zware, tempogebonden of monotone taak met een risico voor de fysieke of mentale belasting van de werknemers, hetzij een risico in verband met de psychosociale belasting, hetzij nacht- of ploegenarbeid al dan niet met een bijzonder risico.
• Werknemers die een activiteit uitvoeren, verbonden aan voedingswaren.
• Jongeren op het werk : werknemers jonger dan 21 jaar
• Mindervalide werknemers
• Werkneemsters tijdens zwangerschap en lactatie
• Stagiairs, leerlingen en studenten
• Uitzendkrachten
• PWA-ers

Sluiten

Het gezondheidstoezicht, vroeger arbeidsgeneeskunde, beoogt voornamelijk de bevordering en het behoud van de gezondheid van de werknemers.
De preventieadviseur-arbeidsgeneesheer onderzoekt preventief de werknemers afhankelijk van de risico’s waaraan zij tijdens de uitvoering van hun werk onderworpen zijn.
Deze risico’s kunnen bijvoorbeeld voorvloeien uit het gebruik van chemische producten, beeldschermwerk, heffen en tillen van lasten, enz.
De preventieadviseur-arbeidsgeneesheer bevordert de tewerkstellingskansen van iedere werknemer door aangepaste werkmethodes voor te stellen. Hij waakt over de organisatie van de eerste hulp en geeft de beroepsziektes aan de bevoegde instanties aan.

De wettelijke bepalingen met betrekking tot het gezondheidstoezicht en het welzijn van de werknemers op het werk zijn opgenomen in:

• de wet op het welzijn op het werk van 4 augustus 1996,
• de uitvoeringsbesluiten betreffende de interne en de externe dienst voor preventie en bescherming op het werk van 27 maart 1998,
• het Koninklijk Besluit “Gezondheidstoezicht” van 28 mei 2003
• en andere wetteksten in de CODEX en het ARAB (Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming).